نوشته شده توسط: امین کرمی زنجانی

 

ساعت 3 بامداد هفتم آذرماه سال گذشته به وقت پیونگ یانگ، کره شمالی نخستین موشک بالستیک قاره پیمای Hwasong-15 را با موفقیت آزمایش کرد. این پرتاب پس از دو ماه وقفه در آزمایشهای موشکی کره شمالی صورت گرفت و پیشرفت سریع فناوری موشکی این کشور را دوباره در مرکز توجه جهانی قرار داد. Hw-15 نه تنها قادر به هدفگیری کل ایالات متحده حتی واشنگتن و سواحل غربی آمریکاست، بلکه تمام کشورهای صاحب سلاح هسته ای مثل بریتانیا، فرانسه و غیره را نیز در تیررس دارد!

غافلگیری بزرگ

انتشار بیانیه پیونگ یانگ مبنی بر آزمایش موشک بالستیک قاره پیما با کلاهک سنگین، درحالی بود که غرب هنوز از شوک عملیاتی شدن Hw-14 بیرون نیامده بود و انتظار سلاح جدیدی را نداشت. اما سازمان اطلاعات آمریکا 72 ساعت پیش از پرتاب، نشانه های آماده سازی را توسط ماهواره کشف کرده بود.به طور معمول، شاخص ترین نشانه آزمایشهای موشکی کره شمالی، احداث محل دیدبانی برای کیم جونگ اون، رهبر آن کشور است تا شخصاً پرتاب را نظارت کند. لذا فوراً توسط ماهواره جاسوسی کشف میشود!

ابتدا که اخبار آزمایش رسید، تحلیلگران تصور کردند این موشک نیز همان Hw-14 است که قبلاً چند بار پرتاب شده، اما وقتی فیلم و تصاویر منتشر شد، با موشکی جدید که درازتر و قطورتر بود غافلگیر شدند! همچنین تصور شد که Hw-15، همان موشک داخل کپسول است که طی سالیان گذشته در رژه های نظامی دیده شده. اما تفاوت طول 1.8 متری کشنده 9 محور آن نسبت به 8 محور که حامل موشک داخل کپسول بود، سلاحی متفاوت را نشان داد که پیشتر دیده نشده بود. کشنده هم از روی نسخه 8 محور، به صورت بومی توسعه یافته بود.

رونمایی از کشنده در نخستین آزمایش Hw-15، پیامی داشت مبنی بر اینکه پیونگ یانگ با متحرک سازی پلتفرمهای پرتاب، قصد به چالش کشیدن ماهواره های جاسوسی را دارد. البته در همان آزمایش نیز موشک 2 ساعت پیش از پرتاب، هنگام خروج از پناهگاه توسط ماهواره رویت شد که کسری از آن هم برای بمباران پیشگیرانه کافی است. همچنین موشک دقیقاً از روی کشنده پرتاب نشد، بلکه روی سکوی بزرگی قرار گرفت که به صورت یکپارچه در انتهای کشنده حمل میشد. در لحظه پرتاب نیز سکو همراه موشک، به وسیله جکهای قدرتمند روی زمین قرار گرفت و پرتاب شد.

در حال حاضر پیونگ یانگ تعداد کمی کشنده 8 محور دارد که یکی از آنها نیز به 9 محور تبدیل شده. لذا باید به تولید کشنده های سنگین بپردازد. ضمن اینکه تعدادی کشنده تجاری را نیز برای حمل موشک تغییر داده و میتواند از انواع ریلی یا شیوه های ابتکاری نیز استفاده کند.

موشک ناشناخته داخل کپسول، روی کشنده 8 محور که تصور میشد Hw-15 باشد ولی نبود!

مثل دفعات گذشته

کره شمالی مدتهاست که از شیوه «پرتاب محاصره شده» برای آزمایش موشکهای بالستیک دوربرد استفاده میکند. یعنی تمام توان موشک صرف دستیابی به بالاترین ارتفاع ممکن میشود تا فاصله نقطه پرتاب و اصابت بجای چند هزار کیلومتر، چند صد کیلومتر باشد.

لذا وارد حریم سایر کشورها نمیشود و طراحان نیز میتوانند کلیه داده ها درباره عملکردش در فاز اوجگیری را از طریق ایستگاه های تله متری داخل کشور دریافت کنند. اما باعث مشکل در آزمایش نیز میشود، چون فرصت اعمال تنشهایی که در پرتاب معمولی به کلاهک وارد میشوند، وجود ندارد. آزمایش Hw-15 نیز پرتاب محاصره شده بود که تا ارتفاع 4 هزار 500 کیلومتر (10 برابر ارتفاع ایستگاه فضایی بین المللی) اوج گرفت و مسیر 950 کیلومتری تا آبهای منطقه ویژه اقتصادی ژاپن را طی کرد.

در آزمایشهای قبلی، Hw-14 به ارتفاعات 2 هزار 800 و 3 هزار 700 کیلومتری دست مییافت لذا Hw-15 دوربردترین سلاح پیونگ یانگ شد که در حالت عادی 13 هزار کیلومتر برد دارد. به طوری که تنها قاره آمریکای جنوبی، چند کشور آفریقایی و قطب جنوب از برد آن خارج هستند.

کره شمالی نیز صراحتاً اعلام کرده که توانایی هدف قرار دادن کل آمریکا را دارد. بر خلاف گذشته نیز آمریکا تلاشی برای به چالش کشیدن این ادعا نکرده است!

طرح Hw-15 روی کشنده 9 محور به سکوی یکپارچه با انتهای خودرو که موشک روی آن قرار دارد توجه کنید

پیشرانه

موشک Hw-15 دو مرحله ای و سوخت مایع است که برای مرحله اول از پیشرانه Pektusan-B استفاده میکند که بر اساس موتور RD-250 ساخته شده. این موتور در دهه 1960 توسط شوروی توسعه یافت و در موشک قاره پیمای مشهور R-36 و چند پلتفرم ماهواره بر نصب شد.

پس از فروپاشی شوروی نیز توسط اوکراین به کره شمالی رسید و در موشک های Hw-12,14 بکار رفت. RD-250 دو نازل داشت اما به دلیل قطر کم موشکهای مذکور، یکی از نازلها حذف شد تا رانش به 464 کیلونیوتون کاهش یابد و از 4 تراستر جانبی نیز برای اصلاح مسیر استفاده شد. موتور جدید که Pektusan-A نام گرفت، در مرحله اول موشکهای Hw-12,14 بکار رفت.

اما Hw-15 که به اندازه کافی بزرگ بود (22.5 متر طول و 2.4 متر قطر داشت) به پیشرانه پکتوسان.بی مجهز شد که 2 نازل استاندارد داشت. لذا رانش 170 درصد افزایش یافت و به 788 کیلونیوتون رسید. زمان سوزش مرحله اول نیز 128 ثانیه بود.

ولی نکته اصلی، حذف تراسترهای جانبی بود چون کره شمالی گام فنی بزرگی هم برداشت و از تکنولوژی TVC (نازل متحرک) استفاده کرد. بدین معنی که نازلهای غول آسا با چرخش به جهات گوناگون، بُردار رانش را تغییر داده و مسیر را کنترل میکنند.

مرحله دوم Hw-15 نیز به طرز قابل توجهی بزرگتر از مرحله دوم Hw-14 است و قطر یکسان با مرحله اول دارد. احتمالاً از 2 پیشرانه LRE-X استفاده میکند که پیشتر 4 عدد از آن، در مرحله دوم ماهواره بر Unha-3 بکار رفته بود و 62.5 کیلونیوتون رانش داشت. زمان سوزش این مرحله نیز 161 ثانیه و کل زمان پرواز 53 دقیقه و 49 ثانیه بود. همچنین تصور میشود که وزن موشک 71 تا 72 تُن باشد و سرعت کلاهک در فاز نهایی به 6 هزار 700 متر بر ثانیه (حدود 20 ماخ) بالغ شود.

موشک Hw-15 در وضعیت حمل روی کشنده
به دماغه پهن و پَخ موشک توجه کنید. کیم جونگ اون هم در تصویر دیده میشود

کلاهک

دماغه Hw-15 نسبت به اسلافش پهنتر است و نوک پَخ دارد. لذا میتواند کلاهک قطورتری حمل کند و در مرحله ورود مجدد به جو نیز تنش و حرارت وارد بدان را کاهش دهد. طی آزمایش نیز پس از جدایی مرحله دوم، احتراق کاملاً به پایان رسید که نشان میدهد وسیله ورود مجدد به جو، فاقد پیشرانه بوده است.

لذا بزرگی دماغه دلایل دیگری دارد مثل حمل بالنهای فریبنده یا کلاهکهای چندگانه که برخی میتوانند مشقی نیز باشند. البته پَخ بودن دماغه باعث کاهش دقت نیز میشود.

طبق برآورد کارشناسان غربی، وزن محموله Hw-15 در بُرد 13 هزار کیلومتر، هزار کیلوگرم است. در حالیکه Hw-14 برای رسیدن به چنین بُردی فقط میتوانست 150 کیلوگرم را حمل کند

پس از آزمایش نیز وزیر دفاع ژاپن مدعی شد که Hw-15 در فاز نهایی پرواز موفق نبوده و ابزار ورود مجدد به جو، اصطلاحاً فیلد شده است! ولی بعداً مشخص شد که ژاپن مرحله دوم را که پس از تخلیه سوخت جدا شده، اشتباهاً رهگیری کرده است! سازمان سیا نیز تأیید کرد که وسیله ورود مجدد به جو ساخت پیونگ یانگ، به اندازه کافی برای تهدید آمریکا مؤثر است.

آینده

پس از پیوستن کره شمالی به باشگاه انحصاری کشورهای صاحب سلاح هسته ای و سپس آزمایش بمب هیدروژنی با قدرت 100 هزار تُن TNT، اکنون موشک بالستیک قاره پیما نیز دارد و به جمع معدود کشورهای صاحب و قادر به تولید آن پیوسته است.

اگرچه Hw-15 سوخت مایع است و زمان زیادی برای سوختگیری نیاز دارد، اما امکانات فراوانی هم برای پیشرفت دارد که میتوان به نصب کلاهکهای چندگانه، امکانات نفوذ در شبکه های دفاع موشکی و پلتفرمهای پرتاب متنوع اشاره کرد.

ضمن اینکه پیونگ یانگ از سال گذشته اقدام به متنوع سازی مراکز پرتاب نیز کرده و سایت Hw-15 نیز برای اولین بار بکار رفت.البته این آزمایش تبعات بین المللی سنگین هم برای کره شمالی داشت به طوری که قطعنامه شورای امنیت با رأی مثبت و نه حتی ممتنع روسیه و چین، به قطع 90 درصد از واردات نفت کره شمالی و اخراج تمام کارگران این کشور در سرتاسر جهان منجر شد.

موشک Hw-15 در وضعیت پرتاب روی سکوی انتهای کشنده 9 محور