نوشته شده توسط: امین کرمی زنجانی

 

این سلاح نوعی بمب هیدروژنی تغییر یافته است که به نوترون ها اجازه میدهد هر چه بیشتر تولید شوند. بمب نوترونی تخریب فیزیکی اندکی دارد و قدرت آن در تولید نوترون های مرگبار و کُشتن موجودات زنده نهفته است.
این سلاح ارتقای بمب هیدوژنی با هدف کُشتن خدمه تانکها و ادوات زرهی به وسیله تشعشع است. لذا اشعه ای مرگبار برای نفوذ به تانکها و زره پوشهایی که در مقاوم موج انفجار اتمی مقاومند تولید میکند.
کسی که در معرض اشعه نوترونی قرار گیرد، چنان عاری از نشانه های حیات میشود که حتی باکتری های طبیعی بدن نیز میمیرند و ممکن است جسد چند ماه سالم بماند!

پیدایش

پس از بمب اتمی نوبت به بمب هیدروژنی رسید و نسخه تغییر یافته آن به شکل بمب نوترونی ساخته شد. مخترع این سلاح، پروفسور ساموئل کوهن از دانشمندان برجسته فیزیک اتمی آمریکا بود. او درباره چگونگی مطرح شدن بمب نوترونی میگوید: اولین بار در 1958 طی نشستی که با مقامات و کارشناسان نیروی هوایی در پنتاگون داشتم، امکان ساخت آن را مطرح کردم. اما هیچ کس بدان اهمیت نداد. پس از نشست، جان مورس افسر نیروی دریایی و رئیس سابق دایره برنامه ریزی اتمی ناتو، تصادفاً از محتویات جلسه و پیشنهادم آگاه شد و به اهمیت آن پی برد.مورس با آدمیرال توماس مورر که بعدها به ریاست ستاد مشترک ارتش آمریکا رسید ملاقات کرد و موافقت او را گرفت. آدمیرال مورر نیز موافقت مقامات پنتاگون مثل وزیر دفاع توماس گیت را جلب کرد و دیری نپایید که بمب نوترونی سوژه روز شد و همه مقامات مسئول مثل رئیس جمهور آیزنهاور کنجکاو شدند تا درباره آن بیشتر بدانند.

تحقیقات زیربنایی در 1958 آغاز شد. یک سال بعد تولید نخستین بمب با نام W-65 در آزمایشگاه لاورنس لیورمور کالیفرنیا آغاز شد و چند سال بعد در ساعات اولیه بامداد یکی از روزهای بهار 1963 با لرزش صحرای نوادا در چند صد متری عمق زمین با موفقیت آزمایش شد.سپس جیمی کارتر و کنگره بیشتر بدان بها دادند و علیرغم مخالفتهای فزاینده شوروی، بر تولید بمب نوترونی تأکید کردند. این سلاح منحصر به پلتفرم بمب نبود.میشد آن را از هوا پرتاب کرد، در حالی که برای افزایش کاربرد در جنگهای زمینی، نسخه زمین پایه هم توسعه یافته بود. مثلاً ناتو علاوه بر موشکهای لنس و پرشینگ، گلوله های توپ کالیبر 155 و 203 میلیمتری نوترونی هم تولید کرده بود.

نوترون در شرایطی که دو اتم سنگین بمب هیدروژنی یعنی دوتریوم و تریتیوم با هم گداخته و تبدیل به هلیم شوند آزاد میشود. حال اگر بتوان فرایند گداخت را چند میلیونیم ثانیه هم طولانی تر کرد، نوترون های بسیار زیادی با انرژی جنبشی فوق العاده زیاد معادل 14 میلیون الکترون ولت تولید و به صورت اشعه در تمام جهات پخش میشوند.این نوترون ها از جنس سریع هستند و مخوف ترین اشعه بمب نوترونی بشمار میروند. نوترون سریع به راحتی از زره تانک، نفربر، کلاهخود، لباس ضد گاز و دیوار بتونی عبور کرده و تأثیر آن با ورود به بدن ظاهر میشود.

این اشعه، انسان را اصطلاحاً Juiced کرده و عصاره بدن را میکشد!
نوترون انرژی خود را به هسته اتم سلول های بدن و هیدروژن های وابسته منتقل و پروتون اتمهای بدن را به جنبش در می آورد. پروتون ها نیز با گُسستن همبستگی بین مولکول های سلول، آن را تخریب میکنند. به طوری که تأثیر آن را میتوان با تزریق میلیاردها نانو آمپول اسید سولفوریک غلیظ به تک تک سلول های بدن، یکی دانست! دانشمندانی که در آزمایشگاه با نوترونهای سریع کار میکنند، برای حفظ جان خود پشت دیواری از بلوکهای پارافین فعالیت میکنند. چون حتی دیوار بتونی به قطر نیم متر هم 90 درصد اشعه را عبور میدهد! به همین دلیل بمب نوترونی از 90 درصد موانع سلب قدرت میکند.

پرفسور کوهن میگوید: دو بمب اتمی که در پایان جنگ جهانی دوم روی هیروشیما و ناکازاکی انداخته شدند، ویرانی زیادی به بار آورده و 90 درصد هیروشیما و 55 تا 60 درصد ناگازاکی را نابود کردند. در حالیکه بمب نوترونی برخلاف اتمی و هیدوژنی، فقط کُشنده است و ویرانگر نیست و بافت شهرها و ساختمانها را تخریب نمیکند.قدرت انفجاری آن هم ناچیز است چون به گفته پروفسور کوهن 80 درصد انرژی را به صورت اشعه آزاد میکند. برخی این مقدار را 35 تا 45 درصد نیز میدانند. در مقایسه، تشعشع انفجار اتمی معمولی زیر 5 درصد است.

اشعه نوترون به هر جبهه یا سکونت گاهی بتابد، تمام موجودات زنده حتی حشرات، ویروسها و میکروبها را نابود کرده و تمام آثار حیات را محو میکند. اما بر خلاف تشعشع رادیو اکتیو بمب اتمی، پایدار و آلوده کننده نیست. یعنی بمب نوترونی منطقه را پاکسازی کرده و آثار خودش نیز ظرف 24 ساعت محو میشود. به طوری که نیروهای خودی 24 ساعت پس از کاربرد بمب، میتوانند وارد منطقه شوند.اگر این بمب با دوز تابش 8 هزار REM در ارتفاع 130 متری از سطح زمین منفجر شود، تا شعاع 800 متر کُشنده است و فعالیتهای حیاتی افراد را فوراً متوقف میکند.
اما اگر دوز تابش اندک و 700 تا هزار REM باشد، تأثیر آن ظرف سه چهار ساعت اول به صورت تهوع ظاهر میشود. سپس خستگی همراه با کوفتگی، بی اشتهایی، تب، اسهال و اجابت مزاج خون آلود بروز میکند.

باقی عوارض طی چند روز تا چند هفته ظاهر میشود که شامل ریختن موها، خونریزی غیر عادی، تورم و انسداد حنجره، بی حالی، کُما و مرگ است.اگر دوز تابش فقط چهارصد REM باشد، تا شعاع هزار و 400 متری نقطه انفجار، نیمی از سکنه بیش از 30 روز زنده نمیمانند. لذا هرچه دوز تابش کمتر باشد، شانس زنده ماندن بیشتر است.اشعه نوترون روی حیواناتی مثل میمون نیز آزمایش شده و پرتوهایی با دوز جذب 10 هزار RAD و کمتر مورد تابش قرار گرفته است. طبق نتایج، پرتوی چهار صد و شصت RAD، هشتاد درصد جانوران را ظرف تنها 8 دقیقه ناتوان کرده و طی 7 تا 132 ساعت بعد میکُشد.

موشک لنس، یکی از تجهیزات پرتاب بمب نوترونی بود

 

کارشناسان نظامی، نامرئی بودن پرتوی نوترون را مزیت آن میدانند چون انفجارهای اتمی و هیدروژنی، مرئی هستند و قارچ اتمی تولید میکنند. در حالی که اشعه نوترون مثل برق نامرئی در هوا جهیده، به موجودات زنده اصابت کرده و سپس قارچ اتمی ناچیزی پدیدار میشود. برآورد زیر توسط یکی از برنامه ریزان ناتو در مقر بروکسل در دهه 1980 تدوین شده که فرض آن حمله شوروی به مرزهای آلمان غربی و پاسخ ناتو با سلاح نوترونی است و سیمایی دقیق از قدرت بمب را نشان میدهد:

فرض کنید تانکها و نفربرهای ارتش سرخ همراه با نیروهای پشتیبان و کامیونهای حمل مهمات، بدون برخورد به کوچکترین مانعی از مرزهای آلمان غربی بگذرند. اما کمی بعد، صدای پرواز یک موشک لنس در هوا پیچیده و بالای سرشان منفجر میشود. برق نامرئی به سوی قوای زرهی دشمن میتازد و یکی دو دقیقه نگذشته، سخنگوی ناتو عملکرد آن را چنین شرح میدهد:

آرایش جنگی تانکها بهم خورده و آنها که پیش از این در خط مستقیم حرکت میکردند، ناگهان زیگزاگ رفته یا دور خود چرخیدند و مثل کلافی سردرگم، بهم گره خوردند. آثار نابسامانی در نیروهای پشتیبان هم مشهود است.
کامیونها از خط خارج شدند، با هم تصادف کردند و بدون هدف مدتی در منطقه پرسه زدند. سپس در حالی که تمام سربازان و رانندگان تانکها و کامیونها در جای خود مُرده بودند، توقف کردند. نوک پیکان حمله دشمن، با نخستین ضربه دفاعی نابود شد و تمام ادوات زرهی صحیح و سالم به غنیمت گرفته شدند.»

برای جنگهای محدود نیز میتوان بمب نوترونی کوچک بکار بُرد و مثلاً یک گردان دشمن را که در جنگل مخفی شده اند، بدون ریختن برگ درختان، نابود کرد. البته بمب نوترونی، همان تأثیر کُشنده روی جانوران را بر گیاهان نیز دارد و هر نوع درخت و رُستنی را خشک میکند.

این بمب دارای برخی اثرات آنی و مجموعه ای از عوارض بعدی است. اشعه نوترون، امعا و احشای بازماندگان را آلوده کرده و به شکل دردناکی میکُشد.لذا کاربرد لغت تمیز برای آن تعارفی بیش نیست. چون اگرچه ساختمانها، تأسیسات، فرودگاهها و خطوط راه آهن را تخریب نمیکند، اما انسان را با شکنجه و مرگ تدریجی میکُشد.ممکن است قربانی ماه ها زنده بماند و زجرکُش شود در حالی که فشار ناشی از انفجار اتمی یا هیدروژنی و باران رادیو اکتیو قارچ اتمی، قربانیان را فوراً میکُشد.بیلان جنگ اتمی طبق برآورد کارشناسان ناتو بدین صورت بود که فقط طی 48 ساعت نخست یک جنگ محدود اتمی، شوروی با 335 بمب خاک اروپا را به شخم میگرفت که از این تعداد، 268 بمب فقط در آلمان غربی منفجر میشد!

لذا حداقل تلفات در آلمان غربی چند میلیون کشته، زخمی و آلوده به تشعشع بود. برنامه ریزان ناتو همچنین برآورد کرده بودند که در صورت وقوع جنگ اتمی تمام عیار، شمار کشته ها فقط در اروپای غربی از مرز 100 میلیون نفر هم فراتر رود.از زمانی که بمب نوترونی قدم به میدان جنگ و سیاست گذاشت، نظامیان و سیاست مداران غربی در مدح آن سخن گفتند. مثلاً جان.سی.استنیس، سناتور دموکرات و رئیس وقت کمیسیون دفاعی کنگره، آن را بهترین بمب، بهترین سلاح تاریخ و انقلاب تسلیحاتی و راهبردی خواند.هنری کیسنجر وزیر خارجه وقت آمریکا نیز آن را سلاحی تمیز و چنان مؤثر خواند که باعث میشود هر دشمنی در مقابلش به احترام، خبردار ایستد و یقین کند که آمریکا شوخی بردار نیست و بمب نوترونی را به وقتش حتماً به کار خواهد برد. هربرت اسکوویل نایب رئیس سازمان سیا نیز در سخنی تأمل برانگیز، بمب نوترونی را سلاحی خواند که نه تنها جنگ اتمی را انسانی تر نکرده، بلکه آن را محتملتر نیز ساخته است!

تصاویر سمت راست تأثیر بمب اتمی روی یک خانه و تصاویر سمت چپ تأثیر بمب نوترونی را نشان میدهد

از بین مطبوعات جهان، مجله نظامی FAZ درباره آن گفت: بمب نوترونی تا اعماق بدن نفوذ میکند، در هوا پخش میشود و انسان را به چشم برهم زدنی تحت تأثیر قرار میدهد. این بمب امکان دفاع را از انسان سلب و مانع از جنگاوری میشود.نشریه دفاعی دیگری هم بمب نوترونی را نسل سوم تسلیحات هسته ای خواند که از زمان تولید، بمبهای اتمی و هیدروژنی را به عنوان آثار کلاسیک به تاریخ ملحق کرده است!هفته نامه ولت آمزونتاگ چاپ آلمان هم نوشت: سلاح جدید، انسانها را به صورت سالم کُشتار کرده و جنازه های بی جراحت را در خانه، آسمان خراش، کارخانه، تانک و کامیون ها انبار میکند. مثلاً اگر شهر صنعتی روهر توسط دشمن اشغال شود، با یک بمب نوترونی متوسط میتوان قوای دشمن را تا آخرین نفر کُشت و قلب صنعتی اروپا را بدون کوچکترین آسیبی پس گرفت!
آمریکا در اوایل دهه 1980، بیش از 7 هزار بمب اتمی تاکتیکی در اروپای غربی مستقر کرد که قدرت تخریب شان 35 هزار برابر بمب هیروشیما بود! بیش از 5 هزار مین اتمی هر کدام به قدرت 400 تُن TNT، موشکهای پرشینگ اتمی به قدرت 400 هزار تُن TNT، موشکهای اتمی لنس، 600 عراده هویتزر 155 میلیمتری و 80 عراده هویتزر 203 میلیمتری با گلوله های اتمی تاکتیکی فقط در آلمان غربی مستقر شدند.اما مخالفت با بمب نوترونی در کشورهای اروپایی بسیار شدید بود به طوری که ریگان مجبور شد تمام زرادخانه نوترونی آمریکا را در خاک اصلی کشورش نگه دارد و اجازه انتقال آنها به خاک اروپا را نیافت.

در مقابل، شوروی نیز با 3 هزار و 500 بمب اتمی تاکتیکی، اروپای غربی و مخصوصاً آلمان را نشانه رفته بود.در حال حاضر اطلاعی از زرادخانه نوترونی آمریکا و سایر کشورها وجود ندارد. اما به دلیل ماهیت تاکتیکی، میتوان تنها پلتفرم آن را بمب قابل پرتاب از هواپیما دانست. چون موشکهای بالستیک قاره پیما و برخی کروزهای دروبرد، تسلیحات استراژیک دارای کلاهک اتمی و هیدروژنی هستند و سایر پلتفرمهای تاکتیکی مثل موشک لنس، پرشینگ و توپخانه اتمی نیز امحا شده اند.علاوه بر آمریکا و روسیه، احتمالاً فرانسه، چین، اسرائیل و هند نیز بمب نوترونی دارند یا حداقل، توانایی بالقوه تولید فوری آن در هر زمان را ایجاد کرده اند.

در مورد استفاده عملیاتی هم شایعات زیادی وجود دارد که در افغانستان، اجسادی پس از یک تا دو ماه از زمان مرگ نیز فاسد نشده اند! لذا در صورت صحت تنها یکی از این ادعاها میتوان کاربرد بمب نوترونی را تأیید کرد چون هیچ سلاح دیگری حتی تأثیر مشابه نیز ندارد.

موشک پرشینگ2، یکی از تجهیزات پرتاب بمب نوترونی بود